Автомашины бизнес зөвхөн төмөр, резин, морины хүчний тухай байхаа хэдий нь больжээ. Тээврийн хэрэгсэл механик машинаас програм хангамжид суурилсан технологийн платформ болон хувьсаж, харилцагчид энгийн худалдан авалтаас хавьгүй илүүг хүлээдэг болсон энэ цаг үед зөвхөн бүтээгдэхүүнийг бус, харин хэрэглэгчийг үйл ажиллагааныхаа гол цөмд тавьсан компаниуд л зах зээлд түүчээлнэ. Монголын автомашины зах зээлд олон брэндийг амжилттай нэгтгэсэн МСМ Группд энэхүү шилжилтийг тансаг зэрэглэлийн авто машин болон Даймлер (Daimler) экосистемд БНСУ-аас Дубай, улмаар Улаанбаатар хүртэл хорь гаруй жилийг зориулсан туршлагатай удирдагч гардан чиглүүлж байна. Иймд бид энэ удаа МСМ Группийн Автомотив хариуцсан Дэд ерөнхийлөгч Стив Жо-той уулзаж, яагаад Персийн булангийн нэн тогтворжсон зах зээлийг Азийн хамгийн сорилт ихтэй зах зээлүүдийн нэгээр солих болсон шалтгаан, -40^∘ “C” -ийн хүйтэнд “найдвартай ажиллагаа” гэж юуг хэлэх, мөн МСМ Автомотив хэрхэн бүтээгдэхүүн төвтэй дилерээс хэрэглэгч төвтэй хөдөлгөөнт шийдлийн түнш болон өөрчлөгдөж буй талаар ярилцлаа

Техникийн ур чадвараас хэрэглэгчийн стратеги руу

Стив Жо-ийн карьер тансаг зэрэглэлийн автомашины салбар болон Даймлер экосистемийн инженерийн шилдэг шийдлүүдтэй салшгүй холбоотой. Кентерберигийн их сургуулийг Механик инженерийн чиглэлээр бакалаврын зэрэгтэй дүүргэсэн тэрээр дэлхийн өнцөг булан бүрд автомашины үйл ажиллагааг удирдан чиглүүлэхэд хорь гаруй жилийг зарцуулжээ. Түүний ажлын гараа Mercedes-Benz Korea компаниас эхэлж, баталгаат засвар болон төлөвлөлтийг хариуцаж б, дараа нь Дубай руу шилжин Даймлер Ойрхи Дорнод ба Левант бүсийн баталгаат засварын үйл ажиллагааг таван жилийн турш толгойлсон байна. Үүний дараа тэрээр жижиглэн худалдааны салбар руу шилжиж, Gargash Enterprises болон Gargash Group-т арав гаруй жил ажиллахдаа бизнес хөгжил, сүлжээний өргөтгөл, цахилгаан тээврийн стратеги, цахим худалдаа болон бизнесийн менежментийг удирдан чиглүүлжээ. Сүүлийн жилүүдэд тэрээр Octanium Group-ийн Үйл ажиллагаа эрхэлсэн захирлаар ажиллаж, “Mille Miglia Middle East” зэрэг автомашины соёл, амьдралын хэв маягийн томоохон брэндүүдийг хариуцахын зэрэгцээ Gargash Group-ийн Харилцагчийн үнэ цэн эрхэлсэн захирлын албыг хашиж байв. Ийнхүү 2026 оны эхээр өөрийнх нь хэлснээр “гайхалтай боломж” болох МСМ Группийн Автомотив хариуцсан Дэд ерөнхийлөгчөөр ажиллах саналыг хүлээн авчээ.

Техникийн анхан шатнаас удирдах зөвлөл хүртэлх энэхүү замнал нь автомашины салбарын хувьсал өөрчлөлтийн тусгал гэлтэй. “Би анх чанарын инженерчлэл, баталгаат засвар, корпорацын стандартууд дээр анхаарлаа хандуулж, цэвэр техник, механик талаас нь ажлаа эхэлж байсан” хэмээн тэрээр өгүүлээд, “Харин тээврийн хэрэгсэл механик машинаас програм хангамжид суурилсан технологийн платформ болон хөгжихийн хэрээр миний үүрэг оролцоо стратегийн чиглэл рүү хувьссан” гэв. Bayes Business School-д дижитал инновац, бизнесийн стратеги, аналитикийн чиглэлээр MBA зэрэг хамгаалсан нь энэ шилжилтийг улам хурдасгаж, түүнийг орон нутгийн үйл ажиллагааны түвшнээс Харилцагчийн үнэ цэнийн удирдлага (Customer Value Management), шинэ бизнесийн хөгжүүлэлт, сүлжээний өөрчлөлтийг бүрэн хэмжээгээр удирдах түвшинд хүргэжээ.

“Өнөөдөр машин худалдана гэдэг зарах тухай асуудал байхаа больсон. Энэ бол хэрэглэгч төвтэй байх, бүтээгдэхүүний амьдралын мөчлөгийн үнэ цэнийг удирдах, өгөгдлийн аналитик болон тээврийн хэрэгслийн эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр рүү чиглэсэн хөгжлийн шилжилтийг түүчээлэх тухай юм”гэв.

Эрс тэс нөхцөлтэй зах зээл

Дэлхийн хамгийн өндөр хөгжсөн автомашины зах зээлийг орхиж хөгжиж буй зах зээлийг сонгосны учир юу вэ? Стивийн хувьд яг энэ сорилт нь хамгийн сонирхолтой байжээ. Дубай бол маш өндөр хөгжсөн, хэт ханасан зах зээл Mercedes-Benz Brand Center болон Off-Road Experience Center зэрэг харилцагчийн шинэ туршлага, шинэлэг шийдлүүдийг турших “гайхалтай туршилтын талбар” байсан гэж тэр тайлбарлав. Гэвч тэрээр хөгжиж буй зах зээлд макро түвшинд өсөлтийг бий болгож чадах шинэ сорилтыг эрэлхийлжээ. “Монгол улс бол Азийн автомашины салбарын хамгийн эрчимтэй хөгжиж буй бүсүүдийн нэг” гэж тэрээр хэлэв. Бүс нутагтаа томоохон байр суурьтай Jebsen and Jessen Group группийн хүчирхэг дэмжлэгтэй МСМ Группт нэгдсэн нь төгс нийцэл байсан гэдгийг тэр онцлов. Энэ нь өндөр хөгжсөн зах зээлд эзэмшсэн туршлагаа өргөжиж, үйлдвэржиж буй шинэ бүс нутагт хэрэгжүүлэх, техникийн мэдлэгээс эхлээд харилцагчийн үнэ цэнийн менежмент хүртэлх өөрийн карьерын туршлагыг бүрэн дайчлах боломж хэмээн хэллээ.

Гэсэн хэдий ч Монголын зах зээл түүнийг гайхшруулж чаджээ. “Хувь хүний зүгээс авч үзвэл, цаг агаар +45^∘ “C” -аас -45^∘ “C” хүртэл эрс тэс солигдсон нь, далайн түвшнээс дээш 25 метрээс 1300 метр хүртэл өндрийн өөрчлөлтийг мэдэрсэн нь маш том гэнэтийн явдал байсан” гэдгийг тэрээр онцолж байв. Харин үүнээс ч илүү анхаарал татсан нь хотын тансаг хэрэглээний эрэлт болон эрс тэс бодит нөхцөлийн хоорондох ялгаа байжээ. Улаанбаатарт Mercedes-Benz, Ineos зэрэг дээд зэрэглэлийн брэндүүдийн эрэлт асар их байдаг ч эдгээр тээврийн хэрэгсэл нь дэлхийн хамгийн эрс тэс уур амьсгал, бартаат замыг туулах шаардлагатай болдог. “Техник хэрэгсэл болон дилерийн сүлжээнээс шаардагдах тэсвэр хатуужлын түвшин эндхийнх шиг байдаг газар хаана ч үгүй”.

Энэхүү ялгаа нь зөвхөн цаг агаараар хязгаарлагдахгүй. Олон соёл, үндэстний харилцагчдад үйлчилдэг Ойрхи Дорнодод өндөр чанартай үйлчилгээ, стандартад тулгуурласан үйл ажиллагаа, цахимд суурилсан үйлчилгээ нь хэвийн үзэгдэл бөгөөд үүнийг тогтвортой, таамаглаж болохуйц бизнесийн дэд бүтэц дэмждэг. Харин Монгол Улсад бизнес нь хүмүүс хоорондын гүн итгэлцэл, харилцаа, орон нутгийн үйлдвэрлэлийн сүлжээ болон асуудлыг уян хатан шийдвэрлэх чадварт илүү тулгуурладаг. “Геополитик болон газар зүйн байршлаас шалтгаалан логистик энд нарийн төвөгтэй байдаг” гэдгийг тэрээр тэмдэглээд, “Энэ нь нийлүүлэлтийн сүлжээний төлөвлөлтөд эрсдэлийг тэсвэрлэх өндөр чадвар болон илүү оновчтой гэнэтийн төлөвлөлтийг шаарддаг” гэлээ.

Эдгээр ялгаан дундаас Стив бусдын олж хараагүй боломжийг олж харсан бөгөөд үүнийгээ хэрэглэгч төвтэй үйлчилгээтэй холбон тайлбарлаж байв. “Би бизнесийн боломжийг хэрэглэгч төвтэй байх өвөрмөц өнцгөөс харж, харилцагч экосистемийн төвд байхыг хэлж байгаа юм” гэж тэр хэллээ. Түүний хэлснээр уламжлалт бүтээгдэхүүн төвтэй загвар нь цаашид тогтвортой бизнесийг дэмжих боломжгүй бөгөөд хэрэглэгчийн туршлага, аяллыг сайжруулах асар их орон зай бий. Мөн тэрээр амьдралын хэв маягт суурилсан, бартаат замын аяллын чиглэлд нээгдээгүй эрэлт байгааг олж харжээ. Тухайлбал, Ineos Grenadier шиг тээврийн хэрэгсэл Монголын уудам нутгийн алслагдсан баруун хязгаарт аялахад нэн тохиромжтой. “Хүнд аж үйлдвэрийн хэрэглээ болон эрс тэс нөхцөлд аялах хувийн хэрэглээ хоёрыг холбосон, амьдралын хэв маягт тохирсон бартаат замын тээврийн хэрэгслийн томоохон, ашиглагдаагүй зах зээл энд байна” гэсэн юм.

Зөвхөн авто дилер биш: МСМ Группийн давуу тал

Стивээс МСМ Автомотивийн хамгийн том боломж болон сорилт хаана байгааг асуухад, тэрээр ийнхүү хариулсан юм. Боломж нь сегментийн төрөлжилт буюу харилцагчдын амьдралын хэв маягт нийцсэн тансаг зэрэглэл, бартаат замын болон цахилгаан автомашины хослол юм. Харин сорилт нь үйлдвэрлэгчийн баталгаагүй зэрэгцээ импортын урсгал юм. “Манай өрсөлдөгчид ихэвчлэн сэлбэг хэрэгсэл, засвар үйлчилгээний зохих сүлжээгүйгээр автомашин импортлож байна” гэж тэр хэлэв. “Бидний давуу тал үйлдвэрлэгчээс баталгаажсан найдвартай байдлыг харилцагчдадаа санал болгох явдал юм”.

Энэхүү найдвартай байдал нь Стивийн үзэж буйгаар МСМ Автомотивийн хамгийн том давуу тал болох олон брэндийг нэгтгэсэн экосистем дээр тогтдог. МСМ Групп нь суудлын автомашины Mercedes-Benz, Ford, BYD, Jeep, RAM, Ineos брэндүүдийг Монголын зах зээлд нийлүүлэхээс гадна Fuso зэрэг бизнесийн үйл ажиллагааны тээврийн хэрэгслийн брэндүүдийг албан ёсны эрхтэйгээр нийлүүлж байна. Эдгээр нь бүгд үйлдвэрлэгчийн (OEM – Original Equipment Manufacturer) чанарын шаардлага хангасан засвар үйлчилгээ, мэргэжлийн инженерүүдийн ур чадвар, албан ёсны сэлбэг хэрэгслээр баталгааждаг. “Энэ нь бидэнд зах зээлд асар том давуу талыг олгодог” гэж тэр хэлэв. Хамгийн хэцүү сорилт нь нийлүүлэлтийн сүлжээний менежментэд байдаг бөгөөд энэ нь захиалга болон логистикийн үйл явцад тасралтгүй уян хатан байдлыг шаарддаг гэдгийг тэрээр хэлсэн юм.

Үүний зэрэгцээ, технологид суурилсан Хятадын брэндүүд эрчимтэй орж ирснээр өрсөлдөөний орчин “маш хурдтайгаар төрөлжиж, шинэчлэгдэж” байна. МСМ Автомотивийн зүгээс үүнд өгөх хариулт нь өөрсдийгөө зүгээр нэг авто дилер гэж харахаас татгалзах явдал юм. “Бид МСМ Автомотивийг зөвхөн автомашин зардаг газар биш, харин хөдөлгөөнт шийдэл болон технологийн ахисан түвшний түнш гэж тодорхойлж байна” гэж Стив хэлэв. Энэ нь дэд бүтцийг сайжруулах, брэнд төвүүдийг орчин үеийн болгох, үйлчилгээний чадавхыг бэхжүүлэх, мөн борлуулалтын сувагтаа олон улсын харилцагчийг тогтоон барих шилдэг туршлагуудыг нэвтрүүлэхэд томоохон хөрөнгө оруулалт хийж байна гэсэн үг юм. Үүнээс гадна, уул уурхайн өвөрмөц үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй B2B харилцагчдын хэрэгцээнд нийцсэн зориулалтын тусгай тоноглол, өөрчлөлтийг хийх нь техникийн ур чадварыг гүнзгийрүүлж байна. “Бидний зорилго бол бүтээгдэхүүн төвтэй борлуулалтын бүтцийг хэрэглэгч төвтэй шийдлийн зангилаа болгон өөрчлөх явдал юм”.

МСМ Автомотивийг бусдаас ялгаж буй гол хүчин зүйл бол бүтээгдэхүүний амьдралын мөчлөгийг бүрэн хариуцах чадвар буюу харилцагчид болон бизнеийн түншүүдийн худалдан авалтын бүхий л явцыг эхнээс нь дуустал хамт туулах чадвар юм. “Бид зүгээр нэг түлхүүр гардуулаад орхидоггүй” гэж тэр хэлэв. “Бид үйлдвэрлэгч дээр бэлтгэгдсэн техникийн мэргэшил, баталгаат сэлбэг хэрэгсэл, үйлдвэрлэлийн тусгай шийдлүүдийг хамтад нь хүргэдэг”. МСМ Групп нь гүний уурхай зэрэг онцгой нөхцөлтэй үйл ажиллагаанд зориулсан үйлдвэрлэлийн шийдлээр мэргэшсэн тул харилцагч түншүүдийнхээ автомашины паркийг хамгийн хүнд нөхцөлд ч тасралтгүй ажиллуулж бизнесийн тасралтгүй үйл ажиллагааг хангах найдвартай хамтрагч байдаг бөгөөд “энэ нь энгийн нийлүүлэгчдэд байдаггүй чадавх” юм.

Найдвартай байдал бол баталгаа юм

Зах зээлийн шинэ оролцогчдын дутуу үнэлдэг нэг чухал зүйл бол Стивийн хэлснээр “борлуулалтын дараах бодит байдал” юм. Улаанбаатарт үнэтэй автомашиныг хэн ч импортолж чадна, харин -40^∘ “C” -ийн өвлийн хүйтэнд тухайн машиныг хэвийн ажиллуулах нь тэднээс огт өөр ур чадвар, боломжууд болон найдвартай нийлүүлэлтийн сүлжээг шаарддаг. “Шинэ оролцогчид ихэвчлэн Монголд таны бизнес борлуулалтын уран гоё үг дээр биш, харин борлуулалтын дараах техникийн чадавх дээр тогтдог гэдгийг хараагүйгээс болж бүдэрдэг”.

Тийм ч учраас тэрээр найдвартай байдлыг зүгээр нэг уриа үг биш, харин цаг хугацааны явцад бий болдог үнэт зүйл гэж үздэг. “Найдвартай байдал бол цаг хугацааны явцад хуримтлагдсан эерэг туршлагуудын үр дүнд бүтдэг үнэ цэн” гэж тэр хэлэв. Харилцагчийн хувьд энэ нь хамгийн алслагдсан хөдөө орон нутагт зорчиж явахдаа ч санаа амар байх баталгаа юм. “Хэрэв харилцагч эсвэл түнш маань нийслэлээс 600 гаруй километрийн зайд, Өмнөговьд эсвэл Алтайн нуруунд байсан ч бид тэднийг газар дээр нь дэмжиж чадна гэдгээ мэдэх нь найдвартай байдлын илэрхийлэл юм”. Түүний бизнесийн философийг хураангуйлсан ганц өгүүлбэр бол: “Найдвартай байдал гэдэг нь таныг хэзээ ч зам дээр хөсөр хаяхгүй гэсэн амлалт юм”.

Ногоон ирээдүйг цэнэглэх нь

Цахилгаан автомашины тал дээр МСМ Автомотив нь Стивийн тодорхойлсноор “дэд бүтцэд суурилсан, идэвхтэй стратеги” баримталж байна. Харилцагчдад цэнэглэх тал дээр ямар нэгэн айдас, хүндрэл байхгүйгээр цахилгаан автомашины давуу талыг мэдрүүлэхийн тулд EV загвар бүрийг цэнэглэгч болон түүнийг суурилуулах үйлчилгээний хамт санал болгодог. Энэхүү стратеги нь саяхан Монголд BYD брэндийн шинэ эрин үеийг эхлүүлж, “Four Seasons Garden” дахь хамгийн анхны дээд зэрэглэлийн үзэсгэлэнгийн танхимаа нээсэн явдал юм. Харилцагчдын сэтгэгдэл эерэг байж, борлуулалт өссөн ч харилцагчид бодит байдалд суурилан хандаж байна. “Харилцагчид хүйтэнд цахилгаан автомашиныг найдвартай ашиглахын тулд МСМ Автомотивоос үйлчилгээний баталгаа, цэнэглэлтийн тогтвортой байдал болон батерейны баталгааг хүлээж байдаг”.

Стивийн хувьд тогтвортой хөгжил нь энэхүү дэд бүтэцтэй салшгүй холбоотой бөгөөд урт хугацааны стратегийн гол тулгуур багана юм. “Монголд жинхэнэ тогтвортой хөгжлийг бий болгоно гэдэг нь зөв ногоон экосистемийг бүрдүүлнэ гэсэн үг юм” гэж тэр хэлэв. BYD брэндтэй хийсэн түншлэлээр дамжуулан МСМ Автомотив нь Монголын зах зээлийг цэвэр агаар, ухаалаг хотын тээвэр рүү шилжүүлэхэд нэн практик, бодит цахилгаан хөдөлгөөнт шийдлүүдийг нэвтрүүлж байна. Энэ нь бүс нутгийн эдийн засгийг тогтвортой хөгжүүлэхэд чиглэсэн толгой группийн үндсэн зорилготой шууд нийцэж байгаа юм.

ONE MSM: Ирээдүйд бэлэн багийг бүтээх нь

Энэхүү стратегийн ард ONE MSM компанийн соёл оршдог. Түүний хэлснээр гүйцэтгэх болон дунд шатны удирдлагын багууд нь “олон улсын болон дотоодын авьяаслаг мэргэжилтнүүдийн баялаг хослол” бөгөөд салбарын өөрчлөлтөд бэлтгэхийн тулд уламжлалт механикийг програм хангамж, оношилгоо, цахилгааны инженерийн мэргэжилтнүүд болгон хөрвүүлэн сургаж байна. Үүний зорилго нь ажилтан бүр өөрийгөө ирээдүй рүү чиглэсэн хөдөлгөөнт шийдлийн зөвлөх гэж хардаг, хамтын ажиллагаа, менторшипт суурилсан ажлын орчныг бүрдүүлэх явдал юм. “ONE MSM” нь борлуулалт болон үйлчилгээний хэлтсийн хоорондын органик хамтын ажиллагааг хэлэх бөгөөд автомашины нэгжийг бүхэлд нь хэрэглэгчийн онцгой туршлагыг бий болгох хамтын зорилгын дор нэгтгэж, улмаар хэрэглэгч төвтэй сэтгэлгээг бодитоор төлөвшүүлэх явдал юм.

Тодорхойгүй дэлхий ертөнц дэх тэсвэр хатуужил

Орос, Хятад гэсэн хоёр том гүрний дунд орших далайд гарцгүй Монгол улсад үйл ажиллагаа явуулж буй бизнесийн хувьд олон улсын тогтворгүй байдлын нөлөөг шууд мэдэрдэг. Орос-Украины дайн “Зүүн Ази болон Төв Азийн логистикийн зураглалыг бүхэлд нь өөрчилсөн. Уламжлалт хойд бүсийн нийлүүлэлтийн коридоруудыг эрс хязгаарласан” гэж Стив хэлэв. Үүний хариуд компани улам бүтээлч, уян хатан, тэсвэртэй болж, Төв болон Өмнөд Азийн коридоруудаар дамжуулан илүү олон талт тээврийн сувгуудыг нээснээр Европын брэндүүдийн сэлбэг хэрэгслийн нийлүүлэлтийг огт тасалдалгүй хадгалж чаджээ.

Энэхүү хариу үйлдэл нь МСМ Автомотивийн үнэт зүйлс болох хянуур байдал ба тууштай байдлыг харуулж байна. “Бид эрсдэлийг нарийн хяналт, тэнцвэрт байдлын тусламжтайгаар удирдаж, бүс нутгийн гүн түншлэлээ үр ашигтай ашигладаг” гэж тэр хэлэв. Дэлхийн жишигт нийцсэн инженерийн нийлүүлэгчидтэй, тухайлбал, уул уурхайн хүнд даацын болон road-train тэнхлэгийн шийдлээр Германы “Kessler & Co” компанитай нягт хамтран ажилласнаар МСМ Автомотив нь шууд, бат бөх B2B холбоог тогтоож, нийлүүлэлтийн сүлжээгээ зах зээлийн тогтворгүй байдлаас хамгаалж чаддаг байна.

Ирээдүйн зам

Өнөөдөр энэ салбарт хөл тавьж буй залуу мэргэжилтнүүдэд ямар зөвлөгөө өгөх вэ гэсэн асуултад Стив Jebsen and Jessen Group группийн үнэт зүйлсийн нэг болох “mackerel spirit” буюу өсөлтөд чиглэсэн, тууштай бизнес сэтгэлгээг онцолсон юм. “Автомашины үйлдвэрлэл нь зөвхөн төмөр, резин, морины хүчтэй холбоотой байхаа больсон” гэж тэр хэлэв. “Энэ бол өгөгдлийн аналитик, ногоон технологи, нарийн төвөгтэй логистик болон өндөр зэрэглэлийн үйлчилгээний нэгдэл юм. Өөрийгөө зөвхөн нэг чиглэлээр бүү хязгаарлаарай. Өгөгдөл, инженерчлэлийг ойлгож, хэрэглэгчийн туршлагын зураглалыг удирдан, өөрийгөө сорихын тулд өөр өөр зах зээл рүү шилжихээс хэзээ ч бүү айгаарай” хэмээн тэрээр хэлсэн юм.

Зөвхөн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ зардаг уламжлалт загвар нь харилцагчдын өсөн нэмэгдэж буй хүлээлтийн өмнө маш хурдтайгаар хуучирч байна. Харилцагчийн туршлагыг дээд зэргээр хангах болон үнэ цэнийн менежмент дээр суурилсан “хэрэглэгч төвтэй байдал” гэсэн ганц санаагаар тодорхойлж болно. “Харилцагчийг гол цөмд нь тавьж, автомашины экосистемийг бүхэлд нь харах цогц алсын хараатай байж, хурдтай өөрчлөгдөж буй боломжуудыг шүүрч авах уян хатан, шаламгай байдал нэн чухал юм” хэмээн тэрээр хэлэн ярилцлагаа өндөрлөсөн юм.